Sonar 2

Sentinel node ovarian cancer (SONAR 2)

Pim Laven (PhD kandidaat), Sandrijne Lambrechts (gynaecoloog-oncoloog), Roy
Kruitwagen (gynaecoloog-oncoloog)

De schildwachtklier of sentinel node is de eerste lymfeklier waar een orgaan
of lichaamsdeel op draineert. De histologie van deze lymfklier zegt iets
over de status van de andere lymfklieren in de desbetreffende anatomische
regio. Detectie van een negatieve sentinel node suggereert dat de andere
lymfklieren ook negatief zijn. Een sentinel node procedure kan zodoende
zorgen voor een meer accurate herkenning van de lymfklierstatus dan een
aselecte lymfkliersampling. Het toepassen van dit principe is in de
dagelijkse praktijk geïntroduceerd bij diverse tumoren zoals mamma- en
vulvacarcinoom, en wordt momenteel onderzocht bij het cervix- en
endometrium­carcinoom. Studies naar de identificatie bij het
ovariumcarcinoom zijn tot op heden zeer beperkt. In twee studies werd de
tracer direct in het ovarium gespoten. Dit kan lastig zijn bij het bestaan
van een grote ovarium tumor. Bovendien bestaat een reële kans op spill. De
onderzoekers hebben aangetoond dat door injectie van de tracers (blauwe
kleurstof en technetium-99-m-gelabeld albumine nanocolloid) in de ovariële
ligamenten (ophangbanden van de eierstok) met aldus geen risico op spill,
deze tracers na een incubatietijd van 15 minuten kunnen worden herkend in
1-4 lymfklieren, zijnde aldus de mogelijke de sentinel nodes. De locaties
waar de sentinel nodes werden gevonden, correleerden goed met de
belangrijkste lokalisaties van lymfkliermetastasen bij patiënten met een
klinisch vroeg-stadium ovariumcarcinoom.

Bij verdenking op een klinisch vroeg-stadium ovariumcarcinoom ondergaat de
patiënte een buikoperatie waarbij het aangedane ovarium wordt verwijderd en
aangeboden voor een zg. vriescoupe-onderzoek. Daarbij wordt een versneld
onderzoek verricht door de patholoog waardoor de operateur na ongeveer 45
minuten een (voorlopige) uitslag krijgt, wel of niet maligne. Ondanks een
zorgvuldige pre-operatieve selectie, blijkt 25-50% van deze patiëntengroep
uiteindelijk (gelukkig) geen ovariumcarcinoom te hebben. Dat betekent ook
dat bij dit percentage van patiënten de tracers onnodig zijn ingespoten
omdat het opsporen van de sentinel node dan niet nodig is. Met hulp van de
toegekende subsidie van Ruby and Rose hebben de onderzoekers de afgelopen 2
jaar, in samenwerking met het Radboud UMC Nijmegen en het AVL Amsterdam, na
het verkrijgen van informed consent, bij patiënten de tracers pas ingespoten
nadat de uitslag ‘ovarumcarcinoom’ bekend was op basis van dit
vriescoupe-onderzoek, of tijdens een 2e ingreep na enkele weken omdat de
uitslag ‘ovariumcarcinoom’ pas werd gesteld op basis van de definitieve
uitslag van de patholoog. Aldus werden de tracers geïnjecteerd in de restant
stompen van de ovariële ligamenten. De inclusie van patiënten voor deze
studie verliep helaas nogal traag. Van de beoogde 20-25 patiënten bij de
start van de studie, zijn tot op heden slechts 12 patiënten geïncludeerd,
bij 3 patiënten tijdens een 2e ingreep. Bij in totaal slechts 3 patiënten
(25%; 3 van de 9 patiënten wegens uitslag maligniteit bij vriescoupe
onderzoek, en 0 van de 3 patiënten tijdens 2e ingreep) werden lymfklieren
geïdentificeerd die de tracer hadden opgenomen. Aldus lijkt de toediening
van tracer nadat het ovarium is verwijderd beduidend minder betrouwbaar om
de sentinel node(s) te identificeren.

Inmiddels wordt ook in andere centra (Finland, Italie, Spanje) onderzoek
verricht naar het opsporen van de sentinel node bij ovariumcarcinoom tijdens
de 1e ingreep, waarbij al of niet met kleine aanpassingen gebruik gemaakt
wordt van de initieel door de onderzoekers beschreven techniek (injectie van
tracer in de ovariële ligamenten). Zonder uitzondering komen deze studies
tot vergelijkbare resultaten, dat wil zeggen dat bij vrijwel alle patiënten
lymfklieren zijn herkend die de tracer hebben opgenomen. Momenteel wordt, in
samenwerking met collega Alessandro Buda (Monza Universiteit Italië), een
review (overzicht van alle studies met bijbehorende uitkomsten) uitgewerkt.
Met de uitkomsten van dit review willen de onderzoekers een (internationaal)
uniforme techniek voorstellen en daarmee de beoogde internationale
prospectieve studie gaan starten waarbij de accuraatheid van de sentinel
node procedure bij het epitheliaal ovariumcarcinoom definitief bepaald gaat
worden. In dit kader zal tijdens het 22e Nederlands-Vlaams Doelencongres
Infertiliteit, Gynaecologie en Obstetrie in april 2019 ook aandacht worden
besteed aan deze studie in de vorm van een voordracht getiteld ‘SN bij het
ovariumcarcinoom: work in progress’.

Door uw aankoop steunt u Ruby and Rose

SHOP & DONEER!